Chính công nghệ mà các tổ chức tài chính đang triển khai lại đang bị vũ khí hóa để chống lại họ. Đây là mâu thuẫn cốt lõi xuyên suốt báo cáo Dự Báo Tương Lai Gian Lận 2026 của Experian — và đây là một thực trạng mà công ty đang ở vị thế độc đáo để giải quyết vì họ vận hành trên cả hai phía của cuộc chiến này.
Theo dữ liệu của FTC được trích dẫn trong báo cáo, người tiêu dùng đã mất hơn 12,5 tỷ USD vì gian lận trong năm 2024. Dữ liệu của chính Experian cho thấy gần 60% công ty báo cáo tổn thất gian lận tăng từ năm 2024 đến 2025. Để ứng phó, các giải pháp phòng chống gian lận của Experian đã giúp khách hàng tránh được ước tính 19 tỷ USD tổn thất gian lận trên toàn cầu trong năm 2025 — con số này nhấn mạnh cả quy mô của vấn đề lẫn mức độ phụ thuộc của lớp phòng thủ vào AI để bắt kịp tốc độ và tính tự trị của các cuộc tấn công.
Thách Thức của AI Agentic
Phát hiện cấp bách nhất trong báo cáo của Experian là điều mà công ty gọi là “hỗn loạn máy-máy” (machine-to-machine mayhem) — thời điểm các hệ thống AI agentic được thiết kế để thực hiện giao dịch tự trị thay mặt người dùng trở nên không thể phân biệt được với các bot mà kẻ gian triển khai cho cùng mục đích đó.
Khi các tổ chức nỗ lực tích hợp các AI agent có khả năng ra quyết định độc lập, kẻ gian đang khai thác chính các hệ thống đó để thực hiện gian lận kỹ thuật số khối lượng lớn ở quy mô và tốc độ mà không có hoạt động nào của con người có thể duy trì được.
Thách thức cốt lõi, theo báo cáo, là các tương tác máy-máy không có trách nhiệm giải trình rõ ràng về quyền sở hữu. Khi một AI agent khởi tạo một giao dịch hóa ra là gian lận, câu hỏi ai chịu trách nhiệm vẫn chưa có lời giải.
Kathleen Peters, Giám đốc Đổi mới phụ trách Gian lận và Định danh tại Experian Bắc Mỹ, nhấn mạnh: “Công nghệ đang thúc đẩy sự tiến hóa của gian lận, khiến nó ngày càng tinh vi và khó phát hiện hơn. Bằng cách kết hợp dữ liệu khác biệt với phân tích nâng cao và công nghệ tiên tiến, các doanh nghiệp có thể tăng cường phòng thủ gian lận, bảo vệ người tiêu dùng và mang lại trải nghiệm an toàn, liền mạch.”
Experian dự báo điều này sẽ đạt đến điểm bùng phát vào năm 2026, buộc ngành phải có các cuộc thảo luận thực chất về trách nhiệm pháp lý và quản trị AI agentic trong thương mại. Một số tổ chức đã có những động thái phòng ngừa. Amazon, chẳng hạn, đã tuyên bố chặn các AI agent bên thứ ba duyệt web và thực hiện giao dịch trên nền tảng của mình, với lý do lo ngại về bảo mật và quyền riêng tư.
Bốn Mối Đe Dọa Mới Nổi Khác
Ngoài vấn đề AI agentic, báo cáo của Experian xác định bốn xu hướng bổ sung mà các tổ chức tài chính cần lưu ý trong năm 2026:
1. Ứng Viên Deepfake Thâm Nhập Lực Lượng Lao Động Từ Xa
Các công cụ AI tạo sinh hiện có thể tạo ra CV được tùy chỉnh và video deepfake theo thời gian thực đủ khả năng qua được các buổi phỏng vấn xin việc. Theo báo cáo, các nhà tuyển dụng sẽ tiếp nhận những cá nhân không phải là người mà họ tự xưng, tạo điều kiện cho kẻ xấu tiếp cận hệ thống nội bộ. FBI và Bộ Tư pháp đã đưa ra nhiều cảnh báo trong năm 2025 về các trường hợp được ghi nhận khi các điệp viên Triều Tiên dùng cách này để có việc làm tại các công ty Mỹ.
2. Nhân Bản Website Áp Đảo Đội Phòng Chống Gian Lận
Các công cụ AI đã khiến việc tạo bản sao của các trang web hợp pháp trở nên dễ dàng hơn và việc loại bỏ chúng vĩnh viễn trở nên khó khăn hơn. Theo báo cáo, ngay cả sau khi các yêu cầu gỡ bỏ được thực hiện, các tên miền giả mạo vẫn tiếp tục xuất hiện trở lại, buộc các đội phòng chống gian lận rơi vào thế bị động.
3. Bot Lừa Đảo Có Trí Thông Minh Cảm Xúc
AI tạo sinh cho phép bot thực hiện các vụ lừa đảo tình cảm phức tạp và lừa đảo giả làm người thân gặp nạn mà không cần người điều hành. Theo dự báo của Experian, các bot như vậy phản hồi thuyết phục, xây dựng niềm tin trong thời gian dài và ngày càng trở nên khó phân biệt với tương tác thực sự của con người.
4. Lỗ Hổng Nhà Thông Minh
Các thiết bị bao gồm trợ lý ảo, khóa thông minh và các thiết bị gia dụng kết nối tạo ra các điểm xâm nhập mới cho kẻ gian. Experian dự báo kẻ xấu sẽ khai thác các thiết bị này để truy cập dữ liệu cá nhân và theo dõi hoạt động hộ gia đình khi ngôi nhà kết nối ngày càng trở thành một phần lớn hơn trong các hành vi tài chính hàng ngày.
Các Tổ Chức Tài Chính Đang Ứng Phó Như Thế Nào
Theo Báo cáo Nhận thức về AI của Experian, dựa trên phản hồi từ hơn 200 người ra quyết định tại các tổ chức tài chính hàng đầu, 84% xác định AI là ưu tiên quan trọng hoặc cao cho chiến lược kinh doanh của họ trong hai năm tới. Thêm vào đó, 89% cho biết AI sẽ đóng vai trò quan trọng trong vòng đời cho vay.
Tuy nhiên, khía cạnh quản trị lại là nơi các tổ chức gặp khó khăn. Theo cùng một báo cáo:
- 73% người được hỏi lo ngại về môi trường pháp lý xung quanh AI
- 65% xác định dữ liệu sẵn sàng cho AI là một trong những thách thức triển khai lớn nhất
- Chất lượng dữ liệu được đánh giá là yếu tố quan trọng nhất khi chọn nhà cung cấp AI
Về phía tuân thủ, AI-powered Assistant for Model Risk Management của Experian giải quyết một trong những yêu cầu tốn nhiều nguồn lực nhất mà các tổ chức triển khai AI phải đối mặt. Theo nghiên cứu năm 2025 của Experian trên hơn 500 tổ chức tài chính toàn cầu:
- 67% gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu pháp lý của quốc gia mình
- 79% báo cáo tần suất liên lạc giám sát từ cơ quan quản lý nhiều hơn so với một năm trước
- 60% vẫn sử dụng các quy trình tuân thủ thủ công
- Hơn 70% các tổ chức lớn hơn cho biết tuân thủ tài liệu mô hình liên quan đến hơn 50 người
Vijay Mehta, EVP Giải pháp và Phân tích Toàn cầu tại Experian Software Solutions, mô tả thách thức này: “Tốc độ phân tích dữ liệu và phát triển mô hình được AI hỗ trợ đang tạo ra các cơ hội kinh doanh chưa từng có cho các tổ chức tài chính, nhưng đi kèm với một thách thức: các quy định toàn cầu đòi hỏi tài liệu tốn nhiều thời gian. Experian Assistant for Model Risk Management giúp giải quyết yêu cầu tốn nhiều nhân lực và nguồn lực này bằng tự động hóa tài liệu mô hình từ đầu đến cuối.”
Nền Tảng Chất Lượng Dữ Liệu
Chạy bên dưới các sản phẩm phòng chống gian lận và tuân thủ của Experian là cùng một lập luận cơ cấu xuất hiện trong câu chuyện AI của IBM và Salesforce: AI chỉ đáng tin cậy khi dữ liệu nó chạy trên đó đáng tin cậy. Theo Báo cáo Nhận thức về AI của Experian, 65% người ra quyết định tại các tổ chức tài chính coi dữ liệu sẵn sàng cho AI là một trong những thách thức lớn nhất của họ, và chất lượng dữ liệu là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến niềm tin vào các nhà cung cấp AI.
Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên trong thông điệp. Nó phản ánh một ràng buộc mà các tổ chức dịch vụ tài chính đang phải đối mặt khi chuyển AI từ thử nghiệm sang sản xuất thực tế — ra quyết định tín dụng, phát hiện gian lận và báo cáo quy định — các chức năng mà khả năng giải thích và kiểm toán không phải là tùy chọn.
Sự kiện ngành: CDAO của Experian Paul Heywood nằm trong danh sách các diễn giả được xác nhận tại AI & Big Data Expo, một phần của TechEx North America, diễn ra ngày 18–19 tháng 5 năm 2026 tại Trung tâm Hội nghị San Jose McEnery, California.
Xem thêm: Hershey ứng dụng AI trong chuỗi cung ứng