Trung Quốc đã chính thức phê duyệt Kế hoạch 5 Năm lần thứ 15, một tài liệu chính sách toàn diện phác thảo các ưu tiên kinh tế, giáo dục, xã hội và công nghiệp của quốc gia kéo dài đến năm 2030. Trí tuệ nhân tạo xuất hiện nổi bật xuyên suốt kế hoạch, với nhiều tham chiếu chiến lược làm nổi bật vai trò trung tâm của nó trong sự phát triển tương lai của Trung Quốc.
Ưu tiên công nghệ chiến lược
AI được định vị cùng với điện toán lượng tử, công nghệ sinh học và các hệ thống năng lượng tiên tiến là những công nghệ nền tảng trong khung chính sách khoa học chiến lược của Trung Quốc. Kế hoạch nhấn mạnh vào:
- Phát triển chip AI hiệu suất cao và hạ tầng phần mềm hỗ trợ
- Tăng cường nghiên cứu học thuật và công nghiệp tập trung vào kiến trúc mô hình mới và các thuật toán cốt lõi
- Tích hợp với các công nghệ truyền thông thế hệ tiếp theo bao gồm hệ thống vệ tinh, 5G Advanced và mạng 6G
Nền tảng hạ tầng kỹ thuật số
Phần hạ tầng kỹ thuật số của Kế hoạch 5 Năm xác định ba thành phần AI quan trọng
- Năng lực điện toán: Các trung tâm điện toán quốc gia được mô tả là “cụm điện toán thông minh” với cơ chế cho thuê theo thị trường để dân chủ hóa quyền truy cập
- Mô hình AI: Tiếp tục phát triển lý thuyết cho các ứng dụng huấn luyện và suy luận
- Tổ chức dữ liệu: Các khung phổ biến dữ liệu có hệ thống trên toàn quốc
Chính phủ đề xuất các cơ chế mua sắm sáng tạo cho các dịch vụ điện toán khu vực công, đồng thời giảm rào cản cho các doanh nghiệp nhỏ hơn tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Ứng dụng AI theo từng ngành cụ thể
Kế hoạch đặc biệt nhắm vào các hệ thống AI đa phương thức, dựa trên agent và AI thể hiện (embodied AI) để triển khai trên các lĩnh vực kinh tế chủ chốt:
- Sản xuất: Thiết kế công nghiệp, quy trình sản xuất và tối ưu hóa vận hành
- Năng lượng: Quản lý hệ thống và cải thiện hiệu quả
- Nông nghiệp: Nâng cao sản xuất và quản lý tài nguyên
- Dịch vụ: Các lĩnh vực tài chính, logistics và phát triển phần mềm
AI tiêu dùng và dịch vụ công
Đối với người tiêu dùng Trung Quốc, chính phủ hình dung sự mở rộng của các thiết bị hỗ trợ AI bao gồm điện thoại thông minh, máy tính và robot, với trọng tâm đặc biệt vào:
- Giáo dục: Các hệ thống học tập thích ứng được cá nhân hóa cho từng học sinh
- Y tế: Công cụ hỗ trợ chẩn đoán và hỗ trợ y tế
- Chăm sóc người cao tuổi: Các hệ thống hỗ trợ cho dân số già
- Dịch vụ xã hội: Quản lý và tối ưu hóa hệ thống phúc lợi
Ở cấp độ chính phủ, kế hoạch kêu gọi mở rộng các dịch vụ kỹ thuật số được xây dựng trên các hệ thống dữ liệu tích hợp sử dụng các mô hình chuẩn hóa, bao gồm các ứng dụng AI trong hành chính công và đánh giá rủi ro an toàn công cộng.
Khung quản trị và pháp lý
Tài liệu dành sự chú ý đáng kể cho quản trị AI và quy định dữ liệu, đề xuất các khung pháp lý toàn diện bao gồm:
- Yêu cầu đăng ký thuật toán
- Các giao thức và tiêu chuẩn bảo mật
- Các quy định về minh bạch
- Bảo vệ chống lạm dụng dữ liệu và công nghệ deepfake
Mặc dù nhìn chung thận trọng về hợp tác quốc tế, kế hoạch gợi ý khả năng tham gia vào phát triển tiêu chuẩn toàn cầu về luồng dữ liệu và hạ tầng.
Triết lý AI đặc trưng của Trung Quốc
Cách tiếp cận của Trung Quốc khác biệt đáng chú ý so với các chiến lược phương Tây. Quốc gia này ưu tiên các mô hình nhỏ hơn, mã nguồn mở, hiệu quả cao thay vì xu hướng của phương Tây là các hệ thống lớn, độc quyền được kiểm soát bởi một số ít các tập đoàn lớn. Sự khác biệt về triết lý này sẽ có khả năng định hình sự phát triển AI toàn cầu trong năm năm tới.
Khi các chi tiết triển khai dần lộ rõ, các nhà quan sát sẽ có cái nhìn sâu hơn về việc liệu Trung Quốc có duy trì con đường đặc trưng này hay điều chỉnh chiến lược của mình để đáp lại các xu hướng công nghệ phương Tây.