OpenAI vừa công bố một tài liệu mới có tên “Our Principles” do Sam Altman chấp bút. Nhìn thoáng qua, đây là một bản cập nhật tuyên ngôn doanh nghiệp thông thường. Nhưng đọc kỹ hơn, có điều gì đó đã thay đổi rõ rệt so với các tuyên bố trước đây của OpenAI – cả trong những gì tài liệu nói lẫn những gì nó cố tình không nói.
AGI gần như biến mất khỏi tuyên ngôn
Điều đầu tiên đập vào mắt khi đọc tài liệu mới – so với các blog trước của Altman – là sự vắng mặt gần như hoàn toàn của cụm từ Artificial General Intelligence (AGI). Đạt được AGI vì lợi ích của nhân loại vốn là lý do tồn tại của OpenAI, nhưng trong tài liệu mới, AGI chỉ được đề cập qua loa vài lần và dường như được thay thế bằng ngôn ngữ về triển khai AI rộng rãi hơn.
Mười một tháng trước, Altman vẫn còn dùng ngôn ngữ rất mạnh về AGI trong blog cá nhân: “Chúng ta đã vượt qua điểm không thể quay lại; quá trình cất cánh đã bắt đầu. Nhân loại sắp xây dựng được trí tuệ siêu nhân kỹ thuật số.” Nhìn lại, câu đó nghe như AGI sắp xảy ra bất cứ lúc nào. So với tài liệu mới nhất, ngôn ngữ đã mềm đi đáng kể. Nếu quá trình cất cánh đã bắt đầu, thì tên lửa AGI có vẻ vẫn còn trên bệ phóng.
An toàn AI: thừa nhận rủi ro nhưng không cam kết cụ thể
Tài liệu thừa nhận rằng những kết quả tốt đẹp từ AI không phải là điều được đảm bảo. Altman viết: “Quyền lực trong tương lai có thể nằm trong tay một nhóm nhỏ các công ty kiểm soát siêu trí tuệ, hoặc được phân tán rộng rãi trong tay mọi người. Chúng tôi tin rằng phương án sau tốt hơn nhiều, và mục tiêu của chúng tôi là đưa AI tổng quát thực sự đến tay càng nhiều người càng tốt.”
Tài liệu cũng đề cập đến những nguy hiểm cụ thể của AI, đặc biệt là vấn đề mầm bệnh: “Không có phòng thí nghiệm AI nào có thể tự mình đảm bảo một tương lai tốt đẹp. Có thể có những mô hình cực kỳ mạnh giúp dễ dàng tạo ra mầm bệnh mới, và chúng ta cần một cách tiếp cận toàn xã hội để phòng thủ.”
Mâu thuẫn cốt lõi: an toàn hay tốc độ?
Trong khi tài liệu sử dụng ngôn ngữ an toàn và hợp tác nhiều, thực tế triển khai AI luôn đồng nghĩa với việc phát hành nhanh hơn, tích hợp vào nhiều sản phẩm hơn và tiếp cận nhiều người dùng hơn – tất cả những thứ định nghĩa cạnh tranh trong công nghệ. Khi Altman nói “Chúng tôi sẽ học nhanh và điều chỉnh hướng đi”, ông đang nói về việc phát hành, học hỏi, cải thiện và lặp lại – điều này mâu thuẫn với khung an toàn nặng nề được nhấn mạnh trong tài liệu.
Ngay cả câu “Chúng tôi xứng đáng nhận được sự giám sát rất lớn” nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng về mặt chiến lược, đây có thể là cách OpenAI sẵn sàng giải trình công khai các quyết định của mình – ngôn ngữ mà các công ty thường dùng khi đang đối mặt với áp lực giám sát ngày càng tăng.
Tuyên ngôn linh hoạt hơn – nhưng cũng mơ hồ hơn
Các nguyên tắc đúng nghĩa phải rõ ràng và dứt khoát, trong khi tài liệu này lại mềm hơn và linh hoạt hơn, tạo cho OpenAI nhiều không gian xoay xở hơn so với trước. Đọc xong tài liệu vẫn không hoàn toàn rõ nguyên tắc thực sự của OpenAI là gì.
Trong bối cảnh OpenAI vừa ký thỏa thuận đa đám mây với Amazon, đang chuẩn bị IPO và tiếp tục mở rộng nhanh chóng, “Our Principles” dường như phản ánh một tổ chức đang cân bằng giữa tham vọng thương mại với kỳ vọng an toàn – và vẫn chưa tìm ra được ngôn ngữ chính xác để diễn đạt cả hai cùng lúc một cách thuyết phục.