Các nhà cung cấp chip và bộ nhớ giống như chú chim Roadrunner nhanh nhẹn, còn chúng ta là chú sói Wile E. Coyote chậm chạp, và sự thiếu hụt linh kiện chính là chiếc đe khổng lồ rơi xuống đầu. Bùm. Mọi thứ tan biến.
Nếu bạn theo dõi phát biểu của các giám đốc điều hành công nghệ lớn trong vài tuần qua, bạn sẽ thấy dự cảm về một nửa cuối năm 2026 đầy đau đớn. Sự cạnh tranh gay gắt về nguồn lực sản xuất linh kiện cho laptop, smartphone, thiết bị lưu trữ, máy chơi game và nhiều thứ khác đang đẩy ngành công nghiệp vào ngõ cụt.
“RAMageddon” là gì?
“RAMageddon” là thuật ngữ được dùng để chỉ cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ hiện tại và tình trạng lạm phát hệ quả. Tuy nhiên, sự thiếu hụt không chỉ dừng lại ở RAM mà còn lan rộng đến bất kỳ thứ gì được tạo ra trong các xưởng đúc bán dẫn (fab).
Nguyên nhân cốt lõi là do nguồn lực sản xuất đang được tái phân bổ cho những gì mang lại lợi nhuận cao nhất. Hiện tại, đó là AI (Trí tuệ nhân tạo). Bất cứ thứ gì quan trọng đối với AI hoặc chỉ cần có chữ “AI” trong tên gọi đều được ưu tiên, gây áp lực nặng nề lên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Apple và cơn đau đầu về nguồn cung
Thậm chí CEO Apple, Tim Cook, cũng phải thừa nhận “tình trạng sẵn có của các nút thắt tiên tiến” (ám chỉ các bộ vi xử lý dòng M và A) là một trong những nỗi lo lớn nhất. Apple đang xem xét các phương án ngoài đối tác lâu năm TSMC, hướng tới Samsung và Intel. Hiện tại, nhiều cấu hình hệ thống trên Apple Store, như mẫu Mac Studio với bộ nhớ 128GB, đang biến mất nhanh chóng do không đủ linh kiện.
Bức tranh ảm đạm từ các “ông lớn”
Báo cáo tài chính quý gần đây của các tập đoàn công nghệ đã vẽ nên một tương lai tăng giá đối với phần cứng tiêu dùng:
- Samsung: Đã bán hết công suất sản xuất cho đến hết năm 2026.
- Micron: Đã rời khỏi mảng kinh doanh RAM tiêu dùng từ năm 2025.
- AMD: Dự báo doanh thu mảng game sẽ giảm 20% trong nửa cuối năm nay do giá linh kiện và bộ nhớ tăng cao làm chậm doanh số máy tính để bàn.
- Microsoft: Kỳ vọng doanh số PC sụt giảm do chi phí bộ nhớ leo thang. Một chiếc PC Windows Copilot Plus cơ bản có 16GB RAM, nhưng thực tế bạn cần 32GB để thực hiện các tác vụ AI thực thụ.
CEO Intel, Lip-Bu Tan, nhận định: “Sự hạn chế và tăng giá của các linh kiện then chốt như bộ nhớ, tấm wafer và chất nền đang đẩy chi phí lên cao, có thể ảnh hưởng đến nhu cầu sản phẩm vào một thời điểm nào đó trong năm.”
Phản ứng của thị trường: Giá tăng, khuyến mãi giảm
Thay vì tăng giá trực tiếp ngay lập tức, các nhà bán lẻ như Best Buy đang thực hiện bước đi đầu tiên là cắt giảm các chương trình khuyến mãi. Để bù đắp áp lực từ chi phí bộ nhớ, các công ty sẽ tập trung quảng bá các tính năng khác như kích thước màn hình, chất lượng hiển thị hoặc các tính năng AI để thu hút người mua.
Hiệu ứng lạm phát thứ cấp
Khi linh kiện khan hiếm, các nhà sản xuất sẽ ưu tiên đưa chúng vào các dòng sản phẩm cao cấp có biên lợi nhuận lớn nhất.
Ưu tiên hàng cao cấp: Giám đốc tài chính Qualcomm, Akash Palkhiwala, cho biết: “Nếu phải chọn thiết bị để phân bổ bộ nhớ, bạn sẽ chọn phân khúc cao cấp. Đó là nơi có lợi nhuận.”
Hợp đồng dài hạn: Các nhà cung cấp như SanDisk hiện ưu tiên các thỏa thuận dài hạn với các trung tâm dữ liệu và doanh nghiệp lớn, đẩy người dùng cá nhân vào thế khó vì nhu cầu thiết bị tiêu dùng thường biến động quá lớn để ký các hợp đồng như vậy.
Tác động lan tỏa đến mọi thiết bị
Cơn khát bộ nhớ cho AI (đặc biệt là chuẩn DDR5 và HBM) đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sản xuất, khiến nguồn cung chip DDR4 (vốn dùng cho các thiết bị cũ và phổ thông) bị thắt chặt.
Loa và TV: Các hãng như Sonos và Roku đang gặp khó khăn khi giá bộ nhớ tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận của các thiết bị phát trực tuyến và loa thông minh.
Thời gian kéo dài: Câu hỏi lớn nhất là tình trạng này sẽ kéo dài bao lâu. Các dự báo dao động rất lớn, từ việc kết thúc vào cuối năm 2026 cho đến việc kéo dài sang tận năm 2028 hoặc 2029.
RAMageddon không còn là dự báo, nó đã bắt đầu. Người tiêu dùng có lẽ nên chuẩn bị tâm lý cho việc mua thiết bị với giá cao hơn hoặc chấp nhận các cấu hình thấp hơn trong tương lai gần.